گلیم، جاجیم، گبه
گلیم، جاجیم، گبه
گلیم دستبافت؛ راهنمای جامع خرید، انواع، تاریخچه، کاربرد و تشخیص کیفیت
گلیم چیست؟
گلیم یکی از کهنترین دستبافتههای ایران و جهان است که بدون پرز بافته میشود و به دلیل وزن سبک، استحکام بالا، طرحهای اصیل و قیمت مناسب، از محبوبترین صنایعدستی ایران به شمار میرود. برخلاف فرش دستبافت، گلیم سطحی صاف و بدون گره دارد و با درهمتنیدن تار و پود شکل میگیرد.
گلیم تنها یک کفپوش نیست؛ بلکه اثری هنری است که فرهنگ، تاریخ و هویت اقوام ایرانی را در خود جای داده است. امروزه از گلیم علاوه بر کفپوش، در دکوراسیون داخلی، تابلو، رومیزی، کیف، کوسن و محصولات تزئینی نیز استفاده میشود.
تاریخچه گلیم
قدمت گلیم به هزاران سال پیش بازمیگردد و باستانشناسان نمونههایی از آن را در تمدنهای کهن ایران و آسیای مرکزی یافتهاند. عشایر و روستاییان ایران از دیرباز برای تأمین نیازهای روزمره خود گلیم میبافتند و هر نقش و رنگ، بیانگر باورها، طبیعت و شیوه زندگی آنان بود.
امروزه نیز استانهایی مانند خراسان شمالی، آذربایجان، فارس، کرمان، کردستان، چهارمحال و بختیاری، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و مناطق ترکمننشین از مهمترین مراکز تولید گلیم هستند.
گلیم چگونه بافته میشود؟
در بافت گلیم، نخهای پود بهصورت رفت و برگشت از میان تارها عبور میکنند و نقوش مختلف را ایجاد میکنند. این روش باعث میشود گلیم سبکتر از فرش باشد و در عین حال استحکام بالایی داشته باشد.
مواد اولیه شامل:
پشم طبیعی
کرک
پنبه
ابریشم (در برخی گلیمهای نفیس)
انواع گلیم
۱. گلیم سادهباف
رایجترین نوع گلیم که بافتی ساده، سبک و مقاوم دارد و برای استفاده روزمره بسیار مناسب است.
ویژگیها
وزن کم
دوام بالا
قیمت مناسب
۲. گلیم سوماک
گلیم سوماک یکی از نفیسترین انواع گلیم است که با تکنیکی خاص بافته میشود. این نوع گلیم نسبت به گلیم ساده ضخیمتر بوده و دوام بیشتری دارد.
۳. گلیم ورنی
ورنی بیشتر در مناطق آذربایجان بافته میشود و دارای طرحهای الهامگرفته از طبیعت، حیوانات و زندگی عشایری است.
۴. گلیم شیریکیپیچ
یکی از ارزشمندترین گلیمهای ایران که بیشتر در استان کرمان تولید میشود و ظاهری نزدیک به فرش دستبافت دارد.
۵. گلیم ترکمن
گلیم ترکمن با نقوش هندسی، رنگهای لاکی، زرشکی، سرمهای و قهوهای شناخته میشود و یکی از محبوبترین انواع گلیم در ایران است.
ویژگیهای آن:
دوام بسیار بالا
رنگهای طبیعی
نقوش اصیل ترکمنی
مناسب دکوراسیون سنتی و مدرن
۶. گلیم عشایری
این نوع گلیم توسط عشایر بافته میشود و هر قطعه آن منحصربهفرد است. طرحها معمولاً ذهنی بوده و بدون نقشه بافته میشوند.
انواع گلیم بر اساس جنس
گلیم پشمی
محبوبترین نوع گلیم که نرمی، مقاومت و طول عمر بالایی دارد.
گلیم کرکی
لطیفتر از گلیم پشمی و مناسب فضاهای لوکس.
گلیم ابریشمی
بسیار نفیس، درخشان و ارزشمند؛ بیشتر برای مصارف تزئینی استفاده میشود.
کاربردهای گلیم
گلیم کاربردهای فراوانی دارد، از جمله:
کفپوش منزل
زیر میز جلو مبلی
اتاق خواب
راهرو
آشپزخانه
دیوارکوب
تابلو
رومیزی
کوسن
کیف و صنایعدستی
دکوراسیون سنتی و مدرن
محبوبترین طرحهای گلیم
از معروفترین طرحهای گلیم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
لوزی
ستاره
شاخ قوچ
چشمزخم
بته
گل
حیوانات
درخت زندگی
نقوش هندسی
نقوش ذهنی عشایری
رنگهای رایج در گلیم
رنگهای گلیم اغلب از رنگزاهای طبیعی به دست میآیند، از جمله:
لاکی
سرمهای
کرم
سفید
قهوهای
سبز
آبی
زرشکی
نارنجی
مشکی
تفاوت گلیم و فرش دستبافت
گلیم/فرش دستبافت
بدون پرز/دارای پرز
سبکتر/سنگینتر
قیمت مناسبتر/قیمت بالاتر
ضخامت کمتر/ضخامت بیشتر
مناسب فضاهای مختلف/مناسب فضاهای رسمی و لوکس
مزایای گلیم
وزن سبک
دوام بالا
قیمت اقتصادی
تنوع طرح
قابلیت شستوشو
سازگار با دکوراسیون مدرن و سنتی
بافتهشده از الیاف طبیعی
ارزش هنری و فرهنگی
چگونه گلیم باکیفیت را تشخیص دهیم؟
در هنگام خرید به این موارد توجه کنید:
یکنواختی بافت
استفاده از پشم طبیعی
کیفیت رنگرزی
منظم بودن تار و پود
نداشتن پارگی یا شلبافت
اصالت منطقه بافت
قیمت گلیم به چه عواملی بستگی دارد؟
عوامل مؤثر بر قیمت عبارتاند از:
ابعاد
جنس الیاف
کیفیت بافت
منطقه تولید
رنگهای طبیعی
طرح
قدمت
میزان ظرافت
روش نگهداری از گلیم
برای افزایش عمر گلیم:
مرتب جاروبرقی بکشید.
از رطوبت زیاد دور نگه دارید.
هر چند ماه یکبار جهت گلیم را تغییر دهید.
در صورت نیاز توسط مراکز تخصصی شسته شود.
از نور مستقیم خورشید برای مدت طولانی دور باشد.
چرا خرید گلیم دستبافت انتخابی هوشمندانه است؟
گلیم دستبافت علاوه بر زیبایی و کاربرد، سرمایهای ماندگار است. هر گلیم حاصل ساعتها یا حتی ماهها تلاش هنرمندان ایرانی است و با خرید آن، علاوه بر داشتن یک محصول اصیل، از هنر و فرهنگ بومی نیز حمایت میکنید.
خرید گلیم از فرش قالین
در فرش قالین مجموعهای متنوع از انواع گلیم دستبافت شامل:
گلیم ترکمن
گلیم عشایری
گلیم پشمی
گلیم کرکی
گلیم ابریشمی
گلیم سنتی
گلیم مدرن
با تضمین اصالت، کیفیت، قیمت مناسب و ارسال مطمئن عرضه میشود. کارشناسان فرش قالین آمادهاند تا شما را در انتخاب گلیم متناسب با فضای منزل، بودجه و سلیقهتان راهنمایی کنند.
سوالات متداول
گلیم چیست؟
گلیم نوعی دستبافته بدون پرز است که با تار و پود بافته میشود و یکی از قدیمیترین صنایعدستی ایران به شمار میرود.
گلیم برای چه مکانهایی مناسب است؟
اتاق نشیمن، اتاق خواب، راهرو، آشپزخانه، ورودی منزل، دفاتر کار، ویلاها و فضاهای سنتی و مدرن.
آیا گلیم قابل شستوشو است؟
بله، اما بهتر است شستوشوی آن توسط افراد متخصص انجام شود تا رنگ و بافت آن آسیب نبیند.
آیا گلیم ارزش سرمایهگذاری دارد؟
بله. گلیمهای دستبافت باکیفیت، بهویژه نمونههای قدیمی و با رنگ طبیعی، در طول زمان ارزش خود را حفظ کرده و گاه افزایش قیمت نیز پیدا میکنند.
فرش قالین؛ روایت اصالت، زیبایی و هنر ماندگار.